7 aqy 13 meI dIaF hoeIaF coxF ny ihMdU aqy iswKF nUM afhmo
sfhmxy KVf krky inKyV idwqf :-mfn
cMzIgVH, 21 meI :- pMjfb dy afey cox nqIjy BfvyN ik iswK kOm dy pwK ivwc nhIN afey lyikn ies cox dMgl ny iewk gwl inKyV ky sfhmxy lY afAuNdI hY ik iswKF aqy ihMdUaF nUM iewk dUsry dy sfhmxy cuxOqI dy rUp ivwc ilaf ky KVHf kr idwqf hY. ihMdosqfn ivwc pUrn qOr qy kFgrs aqy Bfjpf vwloN ihMdU muwdF vriqaf igaf.
ieh Auprokq ivcfr s: ismrnjIq isMG mfn pRDfn sLRomxI akflI dl (aMimRqsr) ny awj iewQy pfrtI dy mwuK dPqr iklHf s: hrnfm isMG qoN pRYs leI jfrI kIqy gey iewk ibafn ivwc pRgtfey. AuhnF ikhf ik Bfjpf dIaF iqMn sItF ivwcoN do Auwqy hfr jfx aqy qIjI sIt aMimRqsr qoN Bfjpf dy kwtV ihMdU votrF ny iswDU (ijsnUM asIN awDf-pcwDf iswK kih skdy hF) nUM vot nf dy ky kFgrs dy ihMdU AumIdvfr sLRI E[pI[ sonI nUM votF dyx dI kfrvfeI, iPr pMjfb ivwc Bfjpf vwloN pihly ijwqy hoey 19 ivDfn sBf hlikaF ivwcoN 17 hlikaF ivwc Bfjpf dy ihMdU votrF df bfdl dl nMU nf Bugqxf, huisLafrpur, jlMDr aqy luiDafxf afid vwzy sLihrF ivwc Bfjpf dIaF votF kFgrsI AumIdvfrF nUM jfx dI kfrvfeI ieh sfibq krdI hY ik Bfjpf ny ihMdUqv dI soc nUM mjLbUq krn leI kFgrs nUM votF pfeIaF qF ik ihMdU kOmIaq dI gwl nUM mjLbUq kIqf jf sky. ies leI ieh cox dMgl ihMdU-iswK df muwdf bx ky AuBiraf hY. jy ies mulk df ihMdU ihMdUqv nUM mjLbUq krnf cfhuMdf hY aqy aijhf krn leI Auh amlI kfrvfeI vI kr irhf hY qF iswK kOm afpxI kOmIaq dI soc nUM mjLbUq krn qoN ipwT ikAuN moV geI hY? hux BfeI jsbIr isMG rozy, s: rvIieMdr isMG, s: prmjIq isMG srnf, s: mnjIq isMG klkwqf, s: dljIq isMG ibwtU qy smuwcf rozy pirvfr “ihMdUqv” dI pYrvI krn vflI kFgrs vwl ikAuN Juk gey hn. kFgrs dy pwK ivwc sLryafm KV ky ieh lok ikhVI “iswK kOmIaq” dI gwl kr rhy hn. jykr Bfjpf dI iPrkU jmfq iswK kOmIaq vfly muwdy nUM Zfh lf rhI hY qF kFgrs ikhVf iswK kOmIaq vfly muwdy nUM pRvfn krn leI suihrd hY. AuhnF ikhf ik Auprokq iswK isafsI afgUaF ny iks KusLI ivwc kFgrs nUM votF puafeIaF aqy afpo afpxIaF jLmIrF nUM dfgI krn ipwCy AuhnF dy kI svfrQ Cupy hoey hn.
AuhnF ikhf ik dUsry pfsy sfnUM ies gwl df zUMGf dwuK aqy aPsos hY ik ies cox dMgl ivwc iswK kOm df kqlyafm krn vfly aqy iswKF Auwqy jLbr julm Zfhux vfly pI icdMbrm, kml nfQ, aYl ky azvfnI, arux sorI, blbIr puMj, arux jyqlI, vrux gFDI vrgy iswKF dy kfiql aqy 1982 ivwc eysLIaf KyzF vyly iswK kOm dI qOhIn krn vfly Bjn lfl vrgy mnuwKqf dy dirMdy coxF ijwq ky pfrlImYNt ivwc phuMc gey hn. hux iswK kOm leI socx vflI ieh gwl hY ik kI zf: mnmohn isMG aqy sLRImqI sonIaf gFDI iswK kOm dy kfiqlF pI icdMbrm aqy kml nfQ vrigaF nUM sYNtr ivwc vjLIrIaf dy ky iswK mnF nUM Tys phuMcfAux dI kfrvfeI krygI jF nhIN. AuhnF ikhf ik jykr kFgrs iehnF iswKF dy kfiqlF nUM vjLIrIaF idMdI hY qF iswK kOm dI aglI rxnIqI kI hovy qy Auh ikho ijhf isafsI pYNqVf apxfvy, ijs nfl kOmFqrI aqy mulk pwDr ‘qy ieh afvfjL bulMd hovy ik iswK kOm iehnF kfiqlF nUM vjLIrIaf dyx dI gwl nUM kqeI brdfsLq nhIN krygI. dUsrf kFgrs jmfq vwloN aijhI iswK ivroDI kfrvfeI krn dI sUrq ivwc kOmFqrI pwDr Auwqy pwCmI aqy XUrpIn mulkF ivwc iswK kOm dI afjLfdI dy sMGrsL dI pYrvfeI krn vfly KfilsqfnI iswKF nUM cfhIdf hY ik Auh afpo afpxy mulkF ivwc kMm kr rhIaF hkUmqF nfl izplomYitk sMbMDF nUM hor mjLbUq krdy hoey, ihMd hkUmq dI iswK kOm ivroDI soc qoN AuhnF nUM jfxU krfAuNdy hoey aijhI lfbI iqafr kIqI jfvy. jo iswK kOm dI srjLmIn “Kfilsqfn” nUM jmhUrIaq aqy amnmeI qrIky “kosovo” dI qrHf ibnf iksy KUn Krfby dy afjLfd krn df kOmFqrI plytPfrm iqafr kry. AuhnF ikhf ik jdoN iehnF bfhrly mulkF dIaF hkUmqF nUM asIN afpxI afjLfdI dy mnuwKqf pwKI kys nUM dlIl sihq afpxy pwK ivwc krn ivwc kfmXfb ho jfvFgy, AudoN “Kfilsqfn” nUM kfiem krn qoN ihMdUqv soc vflI ihMd Auwqy kfibjL kFgrs jmfq aqy iPrkU Bfjpf jmfq kqeI nhIN rok skygI.
AuhnF ikhf ik bysLwk sLRomxI akflI dl (aMimRqsr) iehnF hoeIaF coxF ivwc kfmXfb nhIN ho sikaf pr asIN kdI vI iswK kOm dI afjLfdI dy insLfny “Kfilsqfn” nUM ipwT nhIN idwqI aqy nf hI afpxI jLmIr nUM rqI Br vI jlIl hox idwqf. jdo ik mOkfpRsq iswK afgUaF ijhnF ivwc s: pRkfsL isMG bfdl, mrhUm j: gurcrn isMG tOhVf, jgdyv isMG qlvMzI, BfeI mnjIq isMG, j: nOrMg isMG bwbr afid ijhnF ny 22 apRYl 1992 nUM sfzI pfrtI vwloN XU aYn E dy skwqr jrnl sLRI buqros buqros GflI nUM idwqy gey “Kfilsqfn” dy Xfd pwqr Auwqy dsqKq kIqy sn aqy 01 meI 1994 ivwc iswK kOm dy srv Auwc asQfn sLRI akfl qKq sfihb Auwqy “aMimRqsr aYlfnnfmy” Awuqy dsqKq krdy hoey sONh cuwkI sI ijhnF ivwc j: gurcrn isMG tOhVf, s: surjIq isMG brnflf, kYptn amirMdr isMG, j: jgdyv isMG qlvMzI, krnl jsmyr isMG bflf, BfeI mnjIq isMG aqy dfs sn. ies kIqy gey pRx aqy cuwkI geI sONh qoN munwkr ho ky sB afgU ipwT dy gey hn (ijvyN ik inmn idwqI geI Poto qoN sfPL jLfihr hY). ieh hor vI duwKdfiek vrqfrf hY ik Aus smyN dy sLRI akfl qKq sfihb dy jQydfr pRo: mnjIq isMG jo Poto ivwc idKfeI dy rhy hn, vI iswK kOm dI ies vwzmuwlI soc aqy pRx qoN Bwj cuwky hn. ijhnF ny bhuq vwzI kuqfhI kIqI hY. pRo: mnjIq isMG qoN bfad dy bxy jQydfr aqy mOjUdf jQydfrF ny iswK kOm nUM ipwT dyx vfly afgUaF ivrwuD iswK rvfieqF anusfr kfrvfeI nf krky hor vI igrfvt vflI aqy nf muafP krn Xog gwl kIqI hY. ieh hor vI aiq duKdfiek aqy DoKy-Pryb vflI kfrvfeI hY ik ijhVy afpxy afp nUM kwtV KfilsqfnI khfAuNdy sn, ijhnF ny Kfilsqfn dy nfm ‘qy luwty Dn-dOlq dI durvrqoN krky nUrpur (ropV) sLRI anMdpur sfihb qihsIl ivwc pYNdy ielfky ivwc 300 eykV jLmIn KrId leI hY, pr votF kFgrs nUM puaf rhy hn. iesy qrHf sMq jrnYl isMG Kflsf iBMzrFvfly dy BqIjy jsvIr isMG rozy aqy s: rvIieMdr isMG ny vI kFgrs jmfq nUM votF puafeIaF. ijs jmfq ny BfeI rozy dy cfcy aqy Kfilsqfn dy kwtV hfmI sMq jrnYl isMG Kflsf iBMzrFvfilaF nUM sLhId krvfieaf. iswK kOm nUM ieh kI ho igaf hY? jy ihMdU kwtV Bfjpf vfly ihMdU kOmIaq dI soc aDIn kFgrs nUM votF dy skdy hn qF iswK afpxI kOmIaq nUM mjLbUq krn qoN ikAuN Bwj rhy hn? awj iswK kOm ikwDr nMU jf rhI hY. iesdf ijwQy icMqn krnf aiq jLrUrI hY, AuwQy iswK kOm dy glq idsLf vwl jf rhy ruwK nUM moV ky afpxy insLfny ‘qy kyNdirq krnf hor vI jLrUrI hY. qF ik koeI vI iswK ivroDI qfkq jF iswK kOm ivwc ivcr rhy sLfijsF krn vfly afgU, iswK kOm dI asIimq sLkqI dI durvrqoN krky afpxy inwjI aqy isafsI suafrQF dI pUrqI krn ivwc kfmXfb nf ho skx aqy “Kfilsqfn” dy kOmI imsLn nUM Zfh lfAux aqy Ausdy rfh ivwc kMzy ivCfAux ivwc kfmXfb nf ho skx.
ieh Poto Aus smyN dI hY, jdoN sLRI aMimRqsr aYlfnnfmy" Auwqy afgUaF vwloN dsqKq krvfey gey aqy sONh cuakfl qKq sfihb dyy Aus vyly dy jQydfr BfeI mnjIq isMG jI vwloN "kfeI geI.

1 meI 1994 nUM sLRI akfl qKq sfihb dy sQfn ‘qy “aMimRqsr aYlfnnfmy” dI sONh cuwkdy hoey.